Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Hayatı

Hz. Muhammed (s.a.v.), Allah'ın insanlığa gönderdiği son peygamberdir. Kur'an-ı Kerim'de onun "yüce bir ahlak üzerinde" olduğu (Kalem 68/4) ve müminler için "en güzel örnek" (Ahzâb 33/21) olduğu bildirilir. Bu yazıda Peygamber Efendimizin doğumundan vefatına kadar hayatını kronolojik olarak bulabilirsiniz.

Hayatı Bir Bakışta

Miladi tarihler yaygın kabul gören hesaplamalara göredir; bazı olayların yılı kaynaklarda bir yıl farkla verilebilir. Geleneksel olarak verilen yaşlar (40 yaşında peygamberlik, 63 yaşında vefat) hicri, yani ay yılı hesabına göredir.

Doğumu ve Çocukluğu

Peygamber Efendimiz, Arapların "Fil Yılı" dediği 571 yılında, Rebîülevvel ayında Mekke'de dünyaya geldi. Bu yıl, Yemen valisi Ebrehe'nin filli ordusuyla Kâbe'yi yıkmak için geldiği ve başarısız olduğu yıldır. Bu olay Fîl Sûresi'nde anlatılır. Doğumunun yıldönümü olan gece, Türkiye'de Mevlid Kandili olarak anılır.

Babası Abdullah o doğmadan önce vefat etmişti. Mekke'nin geleneğine uygun olarak, sağlıklı büyümesi için çöldeki Benî Sa'd kabilesinden Halîme'ye sütanne olarak verildi ve çocukluğunun ilk yıllarını çölde geçirdi. Annesine döndükten kısa süre sonra, altı yaşındayken annesi Hz. Âmine'yi Medine dönüşünde Ebvâ denilen yerde kaybetti.

Bundan sonra dedesi Abdülmuttalib ona baktı. Sekiz yaşındayken dedesi de vefat edince amcası Ebû Tâlib'in yanında büyüdü. Ebû Tâlib, Müslüman olmamasına rağmen hayatı boyunca yeğenini korudu.

Gençliği ve Evliliği

• Gençliğinde çobanlık yaptı, daha sonra ticaretle uğraştı. Amcası Ebû Tâlib ile çocukken Şam'a bir ticaret yolculuğuna katıldı.
• Doğruluğu ve güvenilirliği nedeniyle Mekkeliler ona "el-Emîn" (güvenilir kişi) derdi.
• Haksızlığa uğrayanları korumak için kurulan Hilfü'l-fudûl (Erdemliler Antlaşması) adlı topluluğa katıldı.
• Mekke'nin saygın tüccarlarından Hz. Hatice'nin ticaret kervanını yönetti. Dürüstlüğünü gören Hz. Hatice ona evlenme teklif etti ve 25 yaşında evlendiler. Bu evlilikten Kâsım, Zeynep, Rukıyye, Ümmü Gülsüm, Fâtıma ve Abdullah adında çocukları oldu.
• 35 yaşındayken Kâbe onarılırken, Hacerülesved'i yerine kimin koyacağı konusunda kabileler arasında çıkan anlaşmazlığı, taşı bir örtünün üzerine koyup her kabilenin örtüyü bir ucundan tutmasını sağlayarak çözdü.

Peygamberliğin Başlaması

Hz. Muhammed (s.a.v.) otuzlu yaşlarının sonlarından itibaren, Mekke yakınlarındaki Nur Dağı'nda bulunan Hira mağarasında inzivaya çekilip tefekkür etmeye başladı. 610 yılında, Ramazan ayında ve 40 yaşındayken, burada Cebrâil aracılığıyla ilk vahyi aldı. İlk inen âyetler Alak Sûresi'nin ilk beş âyetidir ve "Yaratan Rabbinin adıyla oku!" emriyle başlar.

İlk inananlar en yakınlarıydı: eşi Hz. Hatice, amcasının oğlu Hz. Ali, azatlı kölesi Zeyd b. Hârise ve yakın dostu Hz. Ebû Bekir.

Mekke Dönemi (610-622)

Yaklaşık üç yıl süren gizli davetten sonra İslam'a açıktan davet başladı. Mekke'nin ileri gelenleri, putperestliği ve kendi çıkarlarını tehdit eden bu çağrıya şiddetle karşı çıktı. Müslümanlar alay, işkence ve baskıyla karşılaştı.

• Habeşistan'a hicret (615): Baskılar artınca Peygamberimiz bazı Müslümanların, adil bir hükümdar olarak bilinen Habeşistan Necâşîsi'nin ülkesine göç etmesine izin verdi.
• Boykot (616-619): Mekkeliler, Peygamberimizin ailesi Hâşimoğulları ve onları destekleyenlerle alışverişi ve evlenmeyi yasakladı. Müslümanlar yaklaşık üç yıl büyük sıkıntı çekti.
• Hüzün Yılı (619): Boykotun bitmesinden kısa süre sonra hem eşi Hz. Hatice hem de onu koruyan amcası Ebû Tâlib vefat etti. Bu yüzden bu yıla "Hüzün Yılı" denir.
• Tâif yolculuğu: Peygamberimiz İslam'ı anlatmak için Tâif'e gitti, ancak orada taşlanarak kovuldu. Buna rağmen onlar için beddua etmedi.
• İsrâ ve Miraç: Hicretten önce, Peygamberimizin bir gecede Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya, oradan da göklere yükseltildiği olaydır. Beş vakit namaz Miraç'ta farz kılındı. Bu gece Miraç Kandili olarak anılır.
• Akabe biatları (621-622): Hac için Mekke'ye gelen Medineliler (o zamanki adıyla Yesrib) Akabe denilen yerde Peygamberimizle buluşarak Müslüman oldular ve ona destek sözü verdiler.

Hicret (622)

Mekkelilerin Peygamberimizi öldürmeye karar vermesi üzerine, Allah'ın izniyle Medine'ye göç etti. Hz. Ali'yi yatağına bırakıp Hz. Ebû Bekir ile birlikte gece yola çıktı. Takipçilerden kurtulmak için üç gün Sevr mağarasında saklandılar. Medine'ye varmadan önce Kubâ'da konakladı ve burada İslam'ın ilk mescidi olan Kubâ Mescidi'ni inşa etti.

Medineliler Peygamberimizi büyük bir sevinçle karşıladı. Bu göç o kadar önemlidir ki, Hz. Ömer döneminde İslam takviminin (hicri takvim) başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Medine Dönemi (622-632)

Medine'de Peygamberimiz yalnızca bir din önderi değil, aynı zamanda bir toplumun lideri oldu:

• Mescid-i Nebevî'yi inşa etti. Mescid; ibadet yeri olmasının yanı sıra eğitim, yönetim ve toplum merkezi oldu.
• Mekke'den göç eden Muhâcirler ile onlara kucak açan Medineli Ensâr arasında kardeşlik bağı kurdu.
• Medine'deki Müslümanlar, Yahudiler ve diğer gruplar arasındaki ilişkileri düzenleyen Medine Sözleşmesi'ni yaptı.

Önemli olaylar

Mekke'nin fethinden sonra Arabistan'ın dört bir yanından kabileler heyetler göndererek Müslüman oldu. Hicretin 9. yılına bu yüzden "Heyetler Yılı" denir.

Veda Haccı ve Vefatı (632)

Hicretin 10. yılında Peygamberimiz, binlerce Müslümanla birlikte hayatındaki tek haccını yaptı. Bu hacca Veda Haccı denir. Arafat'ta okuduğu Veda Hutbesi'nde can, mal ve namusun dokunulmaz olduğunu, insanların Âdem'in çocukları olarak eşit olduğunu, kadınların haklarına riayet edilmesi gerektiğini ve Kur'an'a ve sünnete sarılmayı vurguladı.

Medine'ye döndükten birkaç ay sonra hastalandı. 632 yılında, Rebîülevvel ayında, 63 yaşında Medine'de, Hz. Âişe'nin odasında vefat etti. Kabri, bugün Mescid-i Nebevî'nin içinde bulunan bu odadadır. Vefatından sonra Müslümanlar Hz. Ebû Bekir'i halife seçti.

Ahlakı

Peygamber Efendimizin ahlakı sorulduğunda Hz. Âişe, "Onun ahlakı Kur'an'dı" diye cevap vermiştir (Müslim). Hayatından öne çıkan bazı özellikler:

• Doğruluk ve güvenilirlik: Peygamberlikten önce bile düşmanları dahil herkes ona emanet bırakırdı.
• Merhamet: Çocuklara, yaşlılara, yetimlere, hatta hayvanlara karşı son derece şefkatliydi.
• Affedicilik: Mekke'nin fethinde kendisine yıllarca eziyet edenleri affetti.
• Sadelik ve tevazu: Devlet başkanı olduğu dönemde bile sade bir evde yaşadı, ev işlerine yardım etti, söküğünü kendisi dikti.
• Adalet: Kimseye ayrıcalık tanımadan herkese adaletle davrandı.