Kur'an Okumayı Öğreniyorum: Adım Adım Elif-Bâ
Kur'an-ı Kerim'i aslından okumayı öğrenmek sandığınızdan daha kolaydır. Arap alfabesinde 28 harf vardır ve birkaç temel kuralı öğrendikten sonra kelimeleri okumaya başlayabilirsiniz. Bu sayfada Elif-Bâ'yı dersler halinde, örneklerle ve sonunda küçük bir alıştırmayla bulacaksınız.
Başlamadan önce: Arapça sağdan sola yazılır ve okunur. Harflerin çoğu kelime içinde kendinden sonraki harfe bitişir, bu yüzden kelimenin başında, ortasında ve sonunda biraz farklı görünür. Doğru telaffuz için harflerin sesini bir hocadan veya güvenilir sesli kaynaklardan dinlemeniz çok önemlidir.
1. Ders: Harfler ve Şekilleri
Aşağıda 28 harfi ve her birinin kelimenin başında, ortasında ve sonunda nasıl yazıldığını görebilirsiniz. Elif, Dal, Zel, Ra, Ze ve Vav harfleri kendilerinden sonraki harfe bitişmez; bu yüzden bu harflerin "başta" şekli tek başına yazılışıyla aynıdır.
Lâm-Elif (لا): Lam ile Elif yan yana gelince birleşerek bu özel şekli alır ve "lâ" diye okunur. Eski Elif-Bâ kitaplarında ayrı bir harf gibi gösterilir.
2. Ders: Harekeler
Arapçada sesli harfler genellikle yazılmaz; onların yerine harfin üstüne veya altına konan küçük işaretler kullanılır. Bunlara hareke denir.
| Hareke | İşaret | Örnek | Okunuşu |
|---|---|---|---|
| Üstün (fetha) | Harfin üstünde eğik çizgi | بَ | be |
| Esre (kesra) | Harfin altında eğik çizgi | بِ | bi |
| Ötre (damme) | Harfin üstünde küçük vav | بُ | bu |
Kalın harfler: Hı, Sad, Dad, Tı, Zı, Gayn ve Kaf harfleri her zaman kalın okunur. Bu harflerde üstün "a", esre "ı", ötre "u" sesi verir:
| Örnek | Okunuşu | Örnek | Okunuşu |
|---|---|---|---|
| قَ | ka | صَ | sa |
| قِ | kı | صِ | sı |
| قُ | ku | صُ | su |
3. Ders: Cezm (Sükûn)
Harfin üstündeki küçük yuvarlak işarete cezm denir. Cezmli harf sesli harf almaz; kendinden önceki harekeli harfe bağlanarak okunur.
| Örnek | Okunuşu | Açıklama |
|---|---|---|
| مِنْ | min | Mim esre (mi) + Nun cezmli (n) |
| قُلْ | kul | Kaf ötre (ku) + Lam cezmli (l) |
| لَمْ | lem | Lam üstün (le) + Mim cezmli (m) |
4. Ders: Şedde
Harfin üstündeki küçük "w" şeklindeki işarete şedde denir. Şeddeli harf iki kez okunur: Birincisi cezmli gibi önceki harfe bağlanır, ikincisi kendi harekesiyle okunur.
| Örnek | Okunuşu | Açıklama |
|---|---|---|
| رَبَّ | rabbe | Be harfi iki kez okunur: rab-be |
| اِنَّ | inne | Nun harfi iki kez okunur: in-ne |
5. Ders: Tenvin
Harekenin iki kez yazılmasına tenvin denir. Tenvin, kelimenin sonuna bir "n" sesi ekler. Tenvin genellikle kelimenin son harfinde bulunur.
| Tenvin | Örnek | Okunuşu |
|---|---|---|
| İki üstün | بًا | ben |
| İki esre | بٍ | bin |
| İki ötre | بٌ | bun |
İki üstünlü harften sonra genellikle bir Elif yazılır, ancak bu Elif okunmaz.
6. Ders: Med (Uzatma) Harfleri
Elif, Vav ve Ye harfleri, kendilerinden önceki harfin harekesine uygun geldiklerinde o sesi uzatır. Bunlara med harfleri denir.
| Kural | Örnek | Okunuşu |
|---|---|---|
| Üstünden sonra Elif | بَا | bâ (uzun a) |
| Esreden sonra Ye | بِي | bî (uzun i) |
| Ötreden sonra Vav | بُو | bû (uzun u) |
7. Ders: İlk Kelimeler, İhlâs Sûresi
Şimdi öğrendiklerinizi Kur'an'dan gerçek kelimelerle deneyelim. Aşağıdaki kelimeler İhlâs Sûresi'nden alınmıştır. Önce Arapçasını kendiniz okumaya çalışın, sonra okunuşa bakın.
| Kelime | Okunuşu | Kural |
|---|---|---|
| قُلْ | kul | Kaf üstünde ötre (ku), Lam'da cezm: kul |
| هُوَ | huve | He ötre (hu), Vav üstün (ve) |
| اللَّهُ | Allâhu | Lam'da şedde ve med: "Allah" lafzı kalın okunur |
| أَحَدٌ | ehadun | Sondaki iki ötre tenvindir: "-dun" |
| الصَّمَدُ | es-samedu | Sad'da şedde (iki kez okunur); Sad kalın harftir |
| لَمْ | lem | Lam üstün (le), Mim'de cezm: lem |
| يَلِدْ | yelid | Ye üstün, Lam esre, Dal'da cezm |
| يُولَدْ | yûled | Ye ötre ve Vav ile uzatma (med): "yû" |
| يَكُنْ | yekün | Ye üstün, Kef ötre, Nun'da cezm |
| كُفُوًا | küfuven | Sondaki iki üstün tenvindir: "-ven"; tenvinli harften sonra yazılan Elif okunmaz |
Kelimeler burada tek tek okunmuştur. Âyet içinde art arda okunduklarında bazı sesler birbirine bağlanır (örneğin "Allâhu's-samed").
Alıştırma: Bu Harf Hangisi?
Ekrandaki harfin adını seçin. Harfleri öğrendikçe puanınızın arttığını göreceksiniz.
Başlamak için bir seçeneğe tıklayın.
Bundan Sonra
- Her gün 10-15 dakika düzenli çalışmak, bir günde saatlerce çalışmaktan daha faydalıdır.
- Harfleri öğrendikten sonra kısa sûrelerle devam edin: Fâtiha, İhlâs, Felak, Nâs ve namazda okunan kısa sûreler.
- Telaffuzu doğru öğrenmek için bir camide veya Kur'an kursunda bir hocadan ders almanızı tavsiye ederiz. Diyanet'in Kur'an kursları ücretsizdir.
Peygamber Efendimiz: “Kur'an'ı güzel okuyan, yüce ve itaatkâr meleklerle beraberdir. Kur'an'ı zorlanarak, kekeleyerek okuyana ise iki kat sevap vardır” buyurmuştur (Buhârî; Müslim). Yani öğrenirken zorlanmanız bile sevaptır.
Alıştırma kelimelerinin Arapça metni: Tanzil Projesi (Tanzil Quran Text, Simple), CC BY 3.0 lisansıyla, değiştirilmeden kullanılmıştır.