Haccın Farzları, Vacipleri ve Çeşitleri
Hac, belirli günlerde Arafat'ta vakfe yapmak ve Kâbe'yi tavaf etmek gibi ibadetleri, usulüne uygun şekilde yerine getirmektir. Gücü yeten her Müslümana ömründe bir kez farzdır. Kur'an-ı Kerim'de, yoluna gücü yetenlerin Kâbe'yi haccetmesinin Allah'ın insanlar üzerindeki bir hakkı olduğu bildirilir (Âl-i İmrân 3/97).
Hac Kimlere Farzdır?
Bir kimseye haccın farz olması için şu şartlar aranır:
- Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına girmiş olmak
- Hür olmak
- Hac yolculuğunun masraflarını ve geride bıraktığı ailesinin geçimini karşılayacak maddi güce sahip olmak
- Yolculuğa engel bir hastalığı veya engeli bulunmamak (bedenî güç)
- Yol güvenliğinin bulunması
Kadınların hacca giderken yanlarında bir mahremin bulunması şartı konusunda mezhepler arasında farklı görüşler vardır. Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı'nın güncel görüşüne başvurmanızı öneririz.
Haccın Farzları
Haccın üç farzı vardır:
| Farz | Açıklama |
|---|---|
| 1. İhram | Hacca niyet edip telbiye getirerek ihrama girmek. İhram, haccın şartıdır. |
| 2. Arafat vakfesi | Arefe günü (Zilhicce'nin 9. günü) öğle vaktinden, bayramın birinci günü tan yeri ağarıncaya kadar olan süre içinde, az bir süre de olsa Arafat'ta bulunmak. Haccın en önemli rüknüdür. |
| 3. Ziyaret tavafı | Arafat vakfesinden sonra Kâbe'yi yedi şavt tavaf etmek. Bayramın ilk üç gününde yapılması vaciptir. |
Arafat vakfesini kaçıran kişinin o yılki haccı gerçekleşmez.
Haccın Vacipleri
Haccın başlıca vacipleri şunlardır:
- Müzdelife vakfesi: Bayram sabahı tan yeri ağardıktan sonra güneş doğmadan önce Müzdelife'de bulunmak
- Sa'y: Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmek
- Şeytan taşlama (remy-i cimâr): Bayram günlerinde Mina'daki cemrelere taş atmak
- Tıraş olmak: Saçları kazıtarak veya kısaltarak ihramdan çıkmak
- Veda tavafı: Mekke dışından gelenlerin Mekke'den ayrılmadan önce yaptığı tavaf
- Kurban kesmek: Temettu ve kıran haccı yapanlar için şükür kurbanı
Bir vacibin terk edilmesi haccı bozmaz; ancak mazeretsiz terk edilirse ceza olarak kurban (dem) kesmek gerekir.
Hac Çeşitleri: İfrad, Temettu, Kıran
| Çeşit | Nasıl yapılır? |
|---|---|
| İfrad haccı | Sadece hac için ihrama girilir; umre yapılmaz. Kurban kesmek gerekmez. |
| Temettu haccı | Hac aylarında önce umre için ihrama girilir, umre yapılıp ihramdan çıkılır. Sonra hac için yeniden ihrama girilir. Şükür kurbanı kesilir. |
| Kıran haccı | Umre ve hac için birlikte ihrama girilir; ikisi de bitene kadar ihramdan çıkılmaz. Şükür kurbanı kesilir. |
Türkiye'den hacca gidenlerin büyük çoğunluğu, kolaylığı nedeniyle temettu haccı yapar.
Kaynaklar: Âl-i İmrân 3/97; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I.